حسابرسی مالیاتی چیست؟
حسابرسی مالیاتی فرآیندی است که طی آن دفاتر قانونی، اسناد مالی، صورتهای درآمدی و هزینهای یک مؤدی توسط سازمان امور مالیاتی یا حسابرسان معتمد بررسی میشود تا مشخص گردد مالیات پرداختی با قوانین، واقعیتهای اقتصادی و عملکرد مالی شرکت مطابقت دارد یا خیر.
این فرآیند با هدف تشخیص منصفانه مالیات، جلوگیری از فرار مالیاتی و ایجاد شفافیت اقتصادی انجام میشود. هرگونه مغایرت در دفاتر، عدم ارائه اسناد یا ارائه اطلاعات ناقص ممکن است موجب تشخیص مالیات علیالرأس یا صدور برگ تشخیص جدید شود.
حسابرسی مالیاتی یکی از مهمترین ابزارهای تشخیص، کنترل و نظارت بر وضعیت مالیاتی مؤدیان است. این فرایند نه تنها به سازمان امور مالیاتی کمک میکند تا درآمدهای قانونی را بهدرستی وصول کند، بلکه به کسبوکارها نیز کمک میکند تا از بروز جرایم مالیاتی، اختلافات، هزینههای اضافه و حتی مشکلات حقوقی جلوگیری کن
اهمیت حسابرسی مالیاتی برای کسبوکارها
-
جلوگیری از جرایم مالیاتی سنگین
-
ایجاد نظم در سیستم اسناد و مدارک
-
افزایش اعتبار شرکت نزد بانکها و سرمایهگذاران
-
کاهش اختلافات احتمالی با ممیزان
-
ایجاد شفافیت و کنترل داخلی بهتر
-
افزایش آگاهی مدیریت نسبت به وضعیت واقعی مالیات
اهداف حسابرسی مالیاتی
۱. تشخیص صحیح مالیات
هدف اصلی این است که مشخص شود مؤدی چه میزان مالیات واقعی باید بپردازد.
۲. جلوگیری از فرار مالیاتی
با بررسی اسناد و مطابقت آنها با عملکرد اقتصادی، موارد پنهانکاری یا گزارشهای غیرواقعی شناسایی میشود.
۳. افزایش شفافیت مالی
شرکتها را ملزم میکند فعالیتهای مالی خود را شفاف ثبت کنند.
۴. حمایت از مؤدیان قانونمدار
زمانی که حسابرسی بهدرستی انجام شود، مؤدیانی که فعالیت قانونی و شفاف دارند دچار مشکل نمیشوند و از رقابت ناعادلانه با فراریان مالیاتی جلوگیری میشود.
حسابداری مالیاتی چیست؟
انواع حسابرسی مالیاتی
حسابرسی مالیاتی داخلی
در برخی شرکتها حسابرسی توسط تیم داخلی یا حسابرس مستقل پیش از ممیزی رسمی انجام میشود. این عمل باعث میشود اشتباهات پیش از بررسی ممیز اصلاح گردد.
حسابرسی مالیاتی سازمان امور مالیاتی
این نوع حسابرسی توسط ممیزان منتخب سازمان انجام میشود. آنها مدارک، دفاتر و گزارشها را بررسی و نسبت به تشخیص یا تأیید مالیات اقدام میکنند.
حسابرسی مالیاتی ویژه
در مواردی که احتمال تخلف، اختلاف شدید یا مغایرتهای بزرگ وجود داشته باشد، حسابرسی ویژه صورت میگیرد.
مراحل حسابرسی مالیاتی
مرحله اول: دریافت و بررسی اولیه اسناد
در این مرحله، مؤدی باید همه مدارک مربوط به سال مالی مورد حسابرسی را ارائه دهد. این مدارک شامل:
-
دفاتر قانونی (روزنامه و کل)
-
اظهارنامه مالیاتی
-
صورتهای مالی
-
اسناد خرید و فروش
-
قراردادها
-
اسناد هزینهها
-
لیست حقوق و دستمزد
-
گردشهای بانکی
-
اگر اسناد ناقص باشد، ممیز میتواند درخواست مدارک تکمیلی بدهد یا در موارد خاص مالیات را بهصورت علیالرأس تشخیص دهد.
مرحله دوم: تطبیق اطلاعات با دفاتر قانونی
-
تطابق درآمد با فاکتورهای فروش
-
تطابق خرید با رسید انبار
-
مطابقت هزینهها با قراردادها و اسناد پرداخت
-
بررسی حسابهای بانکی
-
کنترل ثبت حقوق و دستمزد با لیست بیمه
مرحله سوم: بررسی اسناد هزینهها
یکی از مهمترین بخشهای حسابرسی مالیاتی بررسی هزینههاست. فقط هزینههایی قابل قبول مالیاتی هستند که:
-
واقعی باشند
-
مرتبط با فعالیت اقتصادی شرکت باشند
-
اسناد معتبر داشته باشند
-
پرداخت آنها قابل اثبات باشد
هزینههای فاقد سند، هزینههای غیرواقعی یا هزینههای شخصی بهعنوان هزینه قابل قبول شناخته نمیشوند و موجب افزایش مالیات تشخیصی خواهد شد.
مرحله چهارم: بررسی درآمدها و فروشها
-
کنترل فاکتورهای فروش
-
بررسی گزارش خرید و فروش سامانههای مالیاتی
-
تطبیق تراکنشهای بانکی
-
مقایسه فروش دورههای گذشته
-
بررسی موجودی انبار
مرحله پنجم: صدور گزارش حسابرسی مالیاتی
پس از بررسی کامل اسناد، ممیز گزارش خود را تهیه میکند. این گزارش میتواند شامل:
-
تأیید مالیات
-
اصلاح اظهارنامه
-
تشخیص مالیات جدید
-
اعمال جرایم
-
صدور برگ تشخیص
مؤدی در این مرحله میتواند به برگ تشخیص اعتراض کرده و پرونده را به هیئتهای حل اختلاف ببرد.
مشاور مالیاتی در پاکدشت
مهمترین اسنادی که در حسابرسی مالیاتی بررسی میشود
۱. اسناد خرید و فاکتورهای واقعی
فاکتورهای صوری یکی از بزرگترین مشکلات مالیاتی شرکتهاست. ممیزان از طریق گزارشات سامانه مودیان، استعلام طرف مقابل، بررسی پرداختها و تطبیق انبار فاکتورهای غیرواقعی را شناسایی میکنند.
۲. اسناد فروش
اگر فروش ثبت نشده باشد یا کمتر از واقع اعلام شود، ممیز مالیاتی آن را اصلاح میکند.
۳. اسناد هزینهها
هزینههای بدون سند یا هزینههای غیرمرتبط حذف خواهند شد.
۴. گردشهای بانکی
یک ابزار کلیدی برای تشخیص درآمدهای پنهان یا هزینههای غیرواقعی.
۵. دفاتر قانونی
دفاتر باید:
-
بدون خطخوردگی
-
بدون لاکگیری
-
دارای شمارهگذاری صحیح
-
ثبت روزانه
باشند تا مورد قبول واقع شوند.
نکات مهم برای موفقیت در حسابرسی مالیاتی
۱. نگهداری منظم اسناد
تمام اسناد باید تا ۱۰ سال نگهداری شوند.
۲. ثبت دقیق و بهموقع
ثبتهای دیرهنگام یا ناقص در دفاتر موجب رد دفاتر میشود.
۳. ارائه اطلاعات واقعی
اطلاعات غیرواقعی همیشه در نهایت کشف میشود و جرایم سنگینی دارد.
۴. دریافت مشاوره از کارشناسان
وجود یک مشاور مالیاتی متخصص میتواند بسیاری از مشکلات احتمالی را رفع کند.
۵. آموزش تیم مالی شرکت
کارمندان مالی باید قوانین مالیاتی را بهخوبی بشناسند.
تنظیم اظهارنامه مالیاتی
رایجترین ایرادات در حسابرسی مالیاتی
-
استفاده از فاکتورهای صوری
-
ثبت نشدن بخشی از فروش
-
درج هزینههای شخصی بهعنوان هزینه شرکت
-
قراردادهای فاقد اعتبار حقوقی
-
اختلاف میان دفاتر و صورتهای مالی
-
تفاوت میان اطلاعات بانکی و ثبتهای حسابداری
رفع این ایرادات تنها با ایجاد سیستم کنترل داخلی دقیق امکانپذیر است.
تأثیر حسابرسی مالیاتی بر کسبوکارها
-
بهبود ساختار مالی شرکت
-
شفافیت بیشتر در عملیات
-
جلوگیری از جرایم مالیاتی
-
کمک به تصمیمگیری بهتر مدیریت
-
افزایش اعتماد بانکها و سرمایهگذاران
اما اگر اسناد ضعیف باشد یا سیستم مالی شرکت ناقص باشد، حسابرسی مالیاتی ممکن است باعث افزایش هزینه و بروز مشکلات جدی شود.
جمعبندی
حسابرسی مالیاتی یک ضرورت برای کسبوکارها و یکی از مهمترین بخشهای نظام مالیاتی کشور است. این فرایند با هدف شفافسازی فعالیتهای اقتصادی، جلوگیری از فرار مالیاتی و تشخیص صحیح مالیات انجام میشود. با ثبت دقیق اسناد، رعایت قوانین و دریافت مشاوره از متخصصان، شرکتها میتوانند با اطمینان بالا وارد فرآیند حسابرسی مالیاتی شوند و از بروز جرایم، اختلافات و مشکلات مالیاتی جلوگیری کنند.
طراحی و سئوسازی: گروه نرم افزاری السا
